Jorre Both - Schrijft over fotografie

Desirée Dolron

Desirée Dolron

Desirée Dolron, Singer Laren

Dit artikel is gepubliceerd op de website van Museumtijdschrift

 

Jaloersmakende vredigheid

Serene schoonheid, monumentaliteit, verstilling. Op een overzicht in Laren omarmen de metersgroot afgedrukte foto’s van Desirée Dolron het publiek.

Dolron maakt optimaal gebruik van het volledige museum dat ze tot haar beschikking heeft gekregen. Twee grote ruimten zijn gereserveerd voor slechts een handvol foto’s uit ‘Xteriors’ (2001-2015). Zowel de portretten als de meer architecturale foto’s uit deze serie doen denken aan schilderkunst uit bijvoorbeeld de Gouden Eeuw. Ze vullen de ruimten moeiteloos en komen het best tot hun recht zonder enige afleiding.Monumentaal. Het woord blijft zich opdringen tijdens een bezoek aan de overzichtstentoonstelling van Desirée Dolron (Haarlem 1963) in het Singer Museum. Elke foto is een statement, een autonoom voorwerp dat de aandacht opeist. Dit is onder meer te danken aan de eenvoud van de beelden: meestal zie je één uitgelichte mensfiguur, van dichtbij of in een dramatisch duistere setting. De metersgrote afdrukken omarmen je. Het is wel fotografie, maar de ervaring is anders. Hier kijk je naar foto’s alsof het schilderijen zijn.

Net als haar voorgangers werkte Dolron enkel met natuurlijk licht, maar er volgde wel een nauwkeurige digitale nabewerking. Mede dankzij die digitale manipulatie benaderen de foto’s de perfectie.

 

Volbracht beeld
Foto’s als klassieke schilderijen, dat is momenteel in meerdere musea te zien. De vergelijking met de Britse kunstenaar Craigie Horsfield (t/m 5 februari in Centraal Museum Utrecht) komt meerdere keren op; ook hij gebruikt verheven thema’s en verschillende technieken om zijn werken dichter naar de schilderkunst te brengen. Een hoogtepunt in zijn tentoonstelling, een zeegezicht op een metersgroot tapijt, doet sterk denken aan de schilderijen van William Turner. Maar de bron is, zoals altijd bij hem én bij Dolron, een foto. Ook de Japanse fotograaf Hiroshi Sugimoto (t/m 8 maart in Foam) ontstijgt als het ware de fotografie met zijn gestileerde beelden, perfecter dan de realiteit.

Alle drie delen een talent om van een fotowerk een monument te maken. Ook al werken ze in series, elke foto is een eigen eenheid, een volbracht beeld dat geen context behoeft. Dit in tegenstelling tot documentaire fotografie waarin verschillende foto’s elkaar nodig hebben om samen een verhaal te maken.

Stille vervoering

De verrassing in de tentoonstelling van Dolron zit niet in nieuw werk – dat is er slechts in de vorm van drie video’s – maar juist in de (her)ontdekking van oudere series. ‘Exaltation’ (‘geestvervoering’ of ‘verheffing’), waarmee Dolron in de jaren negentig voor het eerst in beeld kwam, bevat de meest directe, indringende foto’s die ze ooit maakte. Voor de serie reisde ze naar verschillende landen, waaronder Thailand, om uiteenlopende rituelen vast te leggen.

De afgebeelde mannen gaan ver om verlichting te bereiken, vaak door de huid te doorboren en verminken. Al zijn de beelden soms gruwelijk, ze bevatten een serene schoonheid. Het zijn, samen met haar Cubaanse foto’s, de enige documentaire foto’s in de tentoonstelling. Deze vroege werken hebben al de monumentaliteit in zich die ze later met haar ensceneringen bereikt.

Het verschil met de onderwaterserie ‘Gaze’ (1996-1998) lijkt groot – van zelfkastijding naar stille vervoering – maar beide series delen een hang naar verlichting. De in het water ‘hangende’ personen zijn zo vredig, zo los van tijd en ruimte, dat je er bijna jaloers op wordt. Hoewel de serie later is gemaakt dan ‘Exaltation’, begint de expositie in Laren hiermee. Een chronologisch overzicht was in dit geval passend geweest, omdat haar ontwikkeling tussen series zo interessant is. Maar in een tentoonstelling van monumentale kunstwerken zijn feiten en verhalen minder belangrijk. Daar gaat het om de belevenis.